10 Nisan 2011 Pazar

Süpersimetri nedir ?

Bugün modern fiziğin geldiği noktaya bakıldığında doğayı matematiksel olarak tasvir eden fiziksel modellerin merkezinde simetri kavramının olduğu görülür. Enerjinin korunumu, lineer momentumun korunumu ve açısal momentumun korunumu temel fizik eğitiminin özünü oluşturan kavramlardır. Noether teoreminden biliyoruz ki, uzay-zaman ötelemeleri ve uzaysal dönmelerle ilgili simetrilerin her biri ayrı bir korunum yasasını yansıtır. Örneğin fizik yasaları zaman ötelemeleri altında değişmez kalır yani dün ne ise bu günde aynıdır ve gelecekte de aynı kalacaktır; Noether teoremi bu simetriyi enerjinin korunumu ile ilişkilendirir.  Parçacık fiziğinin standart modeli, fizik yasalarını invaryant (yani değişmez) bırakan iç dönmelerin gurubu ile tanımlanır ve bu dönmelere ayar (gauge) dönüşümleri olarak isimlendirilir. Ayar dönüşümleri fiziksel süreçleri anlamamızda hayati öneme sahiptirler. Burada süpersimetri ile yeni olarak sunulan şey; farklı istatistiksel dağılımlarda olan fermiyonlar ve bozonlar arasında ki dönmelerin uzay zaman simetrileriyle birleştirilmesidir. Daha sade bir ifade ile fermiyonlar ve bozonlar arasındaki simetri süpersimetri olarak isimlendirilir yada P.Van. Nieuwenhuizen in ifadesiyle (‘Supergavity’,1980) “belirli Lagrange alan teorisi modellerinin bozonik ve fermiyonik alanları arasındaki simetridir”.
Süpersimetri her parçacığın ve onun süpereşinin aynı kütleye sahip olması gerektiğini öngörür. Şimdiye kadar süpersimetrik bir eş parçacığın gözlenmemiş olmasını ise gözlemlediğimiz uzayda süpersimetrinin kırılmış olmasına bağlar.


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder